De mensen van het licht
Cervati Tours is actief in een groot maar toch beperkt gebied, dat we identificeren als Lucania. De Lucaniërs kregen hun naam van de oude Romeinen toen deze vanuit Rome naar het zuiden reisden om nieuwe landen te veroveren en hun eigen nederzettingen te stichten. Wat ze tegenkwamen was een inheems volk dat een taal en cultuur deelde over een groot gebied dat zich uitstrekte van de kust van wat nu Cilento is (ten zuiden van de stad Salerno) tot ver in het huidige Basilicata (net voor Matera) en tot ver in de Calabrische provincie Cosenza.
Wat tegenwoordig bekend is over de illustere Lucaniërs is grotendeels ontleend aan de Romeinse geschiedschrijving. Romeinse bestuurders beschrijven een verscheidenheid aan lokale stammengemeenschappen, die onderling strijden om controle over land en toegangsroutes. Ze spraken voornamelijk Oscaanse taal van Indo-Europese oorsprong. Hun samenleving, grotendeels gebaseerd op een pastorale nomadische economie en plaatselijke nederzettingen, kent een duidelijk systeem van democratische instellingen en vrije handel, zowel binnen als buiten de stamstructuren. In oorlogstijd zouden hun besluitvormingsprocessen voor de duur van het conflict zijn overgedragen aan één enkele leider.
Aan hun autonomie in het zuidelijke deel van het schiereiland kwam rond het jaar 80 voor Christus een einde. In hun strijd tegen een steeds sterjker wordende Romeinse aanwezigheid, liepen hun aantallen uiteindelijk zover achteruit, dat de restanten van hun samenleving roemloos zijn opgegaan in de maatschappelijke structuren van hun veroveraars.
Vandaag de dag is er natuurlijk weinig meer over van dit oude volk dat van het land leefde, reisde met zijn geiten en schapen, handel dreef en vocht om territoriale controle. Je vraagt je af: waarom is Lucania dan überhaupt nog “een ding” in de 21e eeuw?
Waarschijnlijk de meest logische verklaring is dat Lucania bestaat in de verbeelding van de hedendaagse Italianen die het gebied bewonen, omdat het een gevoel van culturele trots geeft aan mensen en ze afzet tegen de economische en politieke dominantie van hun noordelijke landgenoten. Ze bevechten met deze identiteit de uitdagingen, maar ook de stereotypen die anderen hebben over hen en hun streek. Voor wie het leuk vindt om hier meer over te leren: de film “Benvenuti al Sud” uit 2010 biedt een luchtig maar zeer realistisch kijkje in de verschillen en vooroordelen tussen Noord- en Zuid-Italianen.
Okee, maar wat is dan Lucania precies voor hen die zich met trots identificeren als Lucaniërs? De antwoorden zijn legio, maar om het simpel te houden zijn hier een paar aspecten genoemd:
Een daarvan heeft te maken met de waarde die mensen hechten aan hun land en alles wat er leeft en groeit.
Cilento is er bijvoorbeeld trots op een van de regio’s te zijn met de meeste honderdjarigen ter wereld. Hier is gezond leven en een lang leven leiden zowel een bewuste keuze als een vanzelfsprekendheid. Hoe kun je tenslotte, met al deze natuurlijke rijkdommen om je heen, een andere keuze maken dan alleen de meest frisse lucht in te ademen, alleen het beste voedsel te eten en een stressvrij leven te leiden?
Eetcultuur is wellicht de meest sterke verenigende factor in de Lucaanse identiteit van vandaag, met gedeelde recepten, conserveringsmethoden, en feestelijke maaltijden die jaar in jaar uit de verandering van de seizoenen en belangrijke levensgebeurtenissen markeren.
Een ander onderwerp heeft te maken met taal. Hoewel er geen definitief bewijs is dat lokale dialecten nog steeds sterke Oskische taalkundige invloeden hebben uit de oudheid, is er toch sprake van een onmiddellijke taalkundige herkenning tussen Lucani. Er zijn veel dialecten in het gebied, vaak zelfs specifiek voor één dorp, maar er zijn ook veel woorden en uitdrukkingen waarmee Lucani elkaar als zodanig herkennen. Na de Tweede Wereldoorlog werden lokale dialecten een aantal decennia lang als inferieur beschouwd aan het reguliere Italiaans. Gelukkig maken deze dialecten nu een comeback, waarbij lokale theatergroepen, kunstenaars, schrijvers en dichters inspiratie vinden in de taal van hun (betover)grootouders.
Ten slotte is er een rode draad in rituelen. Gedeelde riten markeren sleutelmomenten in het jaar of in een mensenleven; sommige zijn katholiek, sommige heidens, andere een fascinerende mix van beide. Lucania is een perfect voorbeeld van het vermogen van het christendom om heidense en naturalistische feesten, zoals vruchtbaarheidsrituelen in de lente en de herfst, te absorberen en te integreren. En ook al heeft het katholicisme het religieuze monopolie op Zuid-Italië, de ervaring van toewijding aan een Madonna is niet noodzakelijkerwijs een ervaring van katholiek geloof. Vaak is de katholieke feestdag juist alleen maar de kapstok voor het heidense feest.
En hoe zit het eigenlijk met de Lucaniërs zelf? Wat tekent hun culture karakter? Ze worden vaak omschreven als bescheiden, zelfs verlegen, maar ook nieuwsgierig en gastvrij. Wees bijvoorbeeld niet beledigd als mensen je een beetje aanstaren in een afgeleg dorp, het betekent gewoon dat ze nieuwsgierig zijn. Misschien zal niemand durven een gesprek te beginnen, maar als je zelf contact maakr, dan zou je zomaar in de bar kunnen eindigen met een stel locals, of zelfs aan iemands eettafel. De kans is groot dat je erachter komt dat ze in jouw land hebben gewoond of daar familie hebben. Wees niet helemaal verbaasd als je de vraag “chi sei?” krijgt. (Wie ben jij?), “A chi appartieni?” (van wie ben jij?) Of “A Chi Sei Figlio?” (van wie ben jij een kind?). Waar je in sommige landen wordt geïdentificeerd op basis van je diploma, carrière of baan, hier zijn familierelaties de manier waarop je een plaats krijgt in het geheel der dingen.
De allerbeste manier om Lucania te leren kennen is via de mensen die er wonen. Gelukkig zul je merken dat het 4G netwerk een behoorlijk belabberde dekking heeft (5G wat is dat?), en dat de Maps-app op je telefoon je steevast zal laten verdwalen. Je krijgt dus meer dan genoeg kansen de weg te vragen, contact te maken en nieuwe vrienden te maken.
Doorkruis Basilicata van de Ionische naar de Tyrrheense zee op MTB, Gravel of Tourfiets langs verbazingwekkende en dramatische landschappen
Reizen 'out of the box'
Cervati Tours is gespecialiseerd in traag en duurzaam reizen binnen een duidelijk gedefinieerde streek in Zuid-Italië. We bieden impactvolle reizen aan die voor jou een prachtige reiservaring betekenen en die ook waardevol zijn voor de lokale bevolking. Ieder van ons is uniek – kies daarom zelf hoe je het liefst met ons werkt: